Eşel Mobil Uygulamasına Aşamalı Veda Kararı

Akaryakıt ürünlerinde Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) tutarlarının fiyat artışları doğrultusunda ayarlanmasını sağlayan eşel mobil sisteminin, üç ay içinde kademeli olarak sonlandırılmasına yönelik düzenleme yapıldı.

Konuya ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı, Resmi Gazete’nin mükerrer sayısında yayımlandı.

Hazine ve Maliye Bakanlığından edinilen bilgilere göre, Özel Tüketim Vergisi Kanunu kapsamında akaryakıt ve akaryakıt harici petrol ürünleri ile alkollü içecekler ve tütün mamullerinde ÖTV tutarları, her yıl ocak ve temmuz aylarında Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi’ne (Yİ-ÜFE) göre güncelleniyor. Ancak Cumhurbaşkanı, kanunun verdiği yetki çerçevesinde ekonomik koşullara bağlı olarak farklı düzenlemeler yapabiliyor.

Eşel Mobil Sisteminde Kapsam Değişikliği

Yayımlanan karar ile birlikte eşel mobil sisteminin kapsamı yeniden düzenlendi. Buna göre sistemin üç ay içinde kademeli olarak sonlandırılması hedefleniyor.

Düzenleme kapsamında benzin, motorin, LPG otogaz ve LPG tüpgaz gibi ürünlerde, yurt içi rafineri fiyatlarındaki değişimlerin ÖTV ve pompa fiyatlarına yansıma oranları yeniden belirlendi.

Kademeli Geçiş Takvimi Açıklandı

Yeni düzenlemeye göre:

Yurt içi rafineri fiyatlarında artış olması halinde, bu artışın 31 Temmuz’a kadar yüzde 50’si,
1 Ağustos – 30 Eylül döneminde ise yüzde 25’i ÖTV tutarlarına yansıtılacak.

Fiyatlarda düşüş olması durumunda ise, indirimlerin tamamı ÖTV’ye yansıtılarak vergi tutarları yeniden düzenlenecek.

Sistem, 1 Ekim itibarıyla tamamen yürürlükten kaldırılacak.

Yİ-ÜFE Güncellemesine Ara Verildi

ÖTV Kanunu kapsamında yapılması gereken Yİ-ÜFE güncellemesinin, 2025 yılının temmuz-aralık dönemi için ÖTV Kanunu’na ekli (I) sayılı listedeki tüm ürünler açısından uygulanmayacağı bildirildi.

Bu adımın, fiyat istikrarını destekleme ve enflasyonla mücadele sürecine katkı sağlamayı amaçladığı ifade edildi.

Ekonomiye Etkilerine İlişkin Değerlendirme

Bakanlık kaynakları, sistemin 4 Mart 2026 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile başlatıldığını ve kısa süreli uygulama sürecinde dezenflasyon sürecine katkı sunduğunu değerlendirdi.

Uluslararası petrol fiyatlarında yaşanan gerileme ve jeopolitik risklerin dengelenmesiyle birlikte, eşel mobil sisteminin bütçe üzerindeki yükünün azaltılmasının hedeflendiği belirtildi.

Sigara ve Tütün Ürünlerinde Yeni Vergi Düzenlemesi

Resmi Gazete’de yayımlanan bir diğer Cumhurbaşkanı Kararı ile sigaralarda maktu ve asgari maktu ÖTV tutarları da yeniden belirlendi.

Buna göre:

Sigaranın ÖTV oranı yüzde 42 olarak düzenlendi,
Asgari maktu vergi 2,2953 TL,
Maktu vergi ise 23,7404 TL olarak açıklandı.

Ayrıca sigarada Yİ-ÜFE güncellemesinin 2025’in ikinci yarısında uygulanmayacağı bildirildi.

Fiyat Mekanizmasında Denge Hedefi

Yeni düzenleme ile sigaralarda ÖTV oranının yüzde 45’ten yüzde 42’ye düşürülmesiyle fiyat artış mekanizmasının daha dengeli hale getirilmesinin amaçlandığı ifade edildi. Vergi kaybının ise maktu vergi artışıyla telafi edileceği belirtildi.

Sigara dışındaki tütün ürünleri ile alkollü içeceklerde ise Yİ-ÜFE güncellemelerinin yılın ikinci yarısında uygulanacağı kaydedildi.

Eşel Mobil Sistemi Nedir?

Eşel mobil sistemi, akaryakıt fiyatlarında uluslararası petrol fiyatları ve döviz kuru kaynaklı artışların tüketici fiyatlarına yansımaması için ÖTV üzerinden dengeleme yapılmasını öngören bir mekanizma olarak biliniyor.

Sistemde, akaryakıt fiyatları arttığında ÖTV düşürülerek pompa fiyatlarının sabit kalması sağlanıyor; fiyatlar düştüğünde ise ÖTV artırılarak daha önce vazgeçilen vergi tahsil ediliyor.

Bu yöntemle hem tüketicinin ani fiyat artışlarından korunması hem de enflasyonist baskının azaltılması hedefleniyordu.