2024 yılı için İşsizlik Sigortası Fonu prim gelirlerinin oranı yüzde 50 olarak belirlendi. Bugünkü Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı kararına göre, bu oranın belirlenmesiyle işverenlere daha fazla kaynak aktarılması hedefleniyor. Söz konusu kararla, geçtiğimiz yıl yüzde 30 olan İşsizlik Sigortası Fonu prim gelirlerinin oranı, bu yıl yüzde 50 olarak uygulanacak. Bu adım, işsizlikle mücadele kapsamında önemli bir destek sağlamayı amaçlıyor ve işverenlere ekonomik anlamda daha fazla kolaylık sağlayacak. Geçtiğimiz yılın ardından bu yıl da prim gelirleri oranının artırılmasıyla, işsizlik durumunda olan çalışanlara yönelik yardımların artması bekleniyor.
Prim gelirleri ne işe yarar?
Bu kararla birlikte, İşsizlik Sigortası Fonu'ndan işverenlere daha fazla kaynak aktarılmasının yolu açılmış oldu. Fonun kullanım amacı ise iş gücünün istihdam edilebilirliğini artırmak, çalışanların vasıflarını yükselterek işsizlik riskini azaltmak, teknolojik gelişmeler nedeniyle işsiz kalanları başka alanlara yönlendirmek, istihdam artırıcı ve koruyucu tedbirler almak ve uygulamak, işe yerleştirme ve danışmanlık hizmetleri temin etmek, işgücü piyasası araştırma ve planlama çalışmalarını yapmak ve fon kapsamında çalışan personelin mali ve sosyal haklarına ilişkin ödemeleri gerçekleştirmek şeklinde öngörülüyor.
2023 sonu itibarıyla, sigortalının prime esas aylık brüt kazancı üzerinden hesaplanan yüzde 2 işveren, yüzde 1 sigortalı kesintileri ve yüzde 1 devlet payı geliriyle büyüyen fonda, 196 milyar 950 milyon 756 bin lira birikmişti. Ancak Covid-19 salgını sürecinde kısa çalışma ödeneği ve nakdi ücret desteği kapsamında işçi ve patrona sağlanan kaynaklarla fonun varlığı 131 milyar liradan 90 milyar liranın altına kadar gerilemişti. Gelir-gider dengesi ise 2020'de eksi 28,3 milyar lira, 2021'de ise eksi 12,4 milyar lira olmuştu.
Fondan işverenlere 78,5 milyar aktarıldı
Çalışma ekonomisi profesörü Aziz Çelik, İşsizlik Sigortası Fonu'nun 2023 bilançosunu paylaştı. Bilançoya göre, 2023 yılında 117,3 milyar liralık İşsizlik Sigortası Fonu giderinin sadece yüzde 18,5'i olan 21,7 milyar lira işsizlik ödeneğine ayrıldı. Geri kalan kısmı ise işverenlere aktarıldı. İşverenlere yapılan toplam destek miktarı ise yüzde 67'ye ulaştı. Bu desteklerin içinde 39,9 milyar lira teşvik ve destek için, 38,6 milyar lira ise işbaşı eğitim programları için ayrıldı.
Profesör Çelik'in verdiği bilgilere göre, işverenlere ayrılan kaynaklar işsizlik ödeneğinin tam 3,6 katını oluşturdu. Bu kaynaklarla aylık olarak yaklaşık 1,5 milyon kişiye daha işsizlik ödeneği verilebilirdi. Ancak ağır yararlanma koşulları nedeniyle, resmi işsizlerin sadece yüzde 12-13'ü, yani yaklaşık 380-400 bin kişi işsizlik ödeneği almaktadır.
