Fransa’da düzenlenen G7 Zirvesi kapsamında Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah el-Sisi ile bir araya gelen ABD Başkanı Donald Trump, ortak basın toplantısında İran ile yürütülen müzakerelere ve varılan mutabakata ilişkin dikkat çeken açıklamalarda bulundu.
G7’de kritik buluşma: İran dosyası masada
Donald Trump, G7 Zirvesi çerçevesinde Abdel Fattah el-Sisi ile gerçekleştirdiği görüşmede, İran ile yürütülen diplomatik sürecin geldiği aşamayı değerlendirdi. Trump, İran’la varılan mutabakat zaptının “nihai bir anlaşma” olarak görülmemesi gerektiğini belirterek sürecin kırılgan olduğuna dikkat çekti.“Gidişat kötü olursa askeri seçenek geri döner”
Trump, İran’ın yükümlülüklerine uymaması halinde ABD’nin yeniden sert yaptırımlar ve askeri seçenekleri gündemine alabileceğini söyledi. Açıklamasında sert ifadeler kullanan Trump, “Eğer gidişattan memnun kalmazsam, yeniden ateş etmeye ve sert müdahaleye döneriz” diyerek Washington’un pozisyonunun değişken olmadığını vurguladı.Trump, İran’ın “uslu durmaması” halinde tüm seçeneklerin masada olduğunu belirterek anlaşmanın ancak karşılıklı uyumla sürdürülebileceğini ifade etti.“İran asla nükleer silaha sahip olamayacak”
ABD Başkanı, mevcut çerçeveye ilişkin iyimser mesajlar da vererek anlaşmanın güçlü bir yapıya sahip olduğunu savundu. Trump, “Kimse detayları tam olarak bilmiyor ama çok güçlü bir anlaşma. En önemlisi İran yüzde 99,9 oranında hiçbir zaman nükleer silaha sahip olamayacak” dedi.Bu açıklama, ABD’nin İran’ın nükleer kapasitesine yönelik kırmızı çizgisini koruduğu yönünde değerlendirildi.Piyasalara vurgu: “Ekonomi olumlu tepki verdi”
Trump, İran ile ilgili gelişmelerin küresel piyasalarda olumlu karşılandığını öne sürdü. Borsalarda yükseliş yaşandığını, petrol fiyatlarının ise varil başına 73–74 dolar seviyelerine gerilediğini belirtti.Ayrıca Hürmüz Boğazı’ndaki durumun da iyileştiğini söyleyen Trump, kritik geçiş hattının kısmen açıldığını ve kısa süre içinde tamamen faaliyete geçmesini beklediklerini ifade etti.“Küresel ekonomik kriz engellendi” iddiası
ABD Başkanı, mevcut anlaşmanın küresel ölçekte olası bir ekonomik krizin önüne geçtiğini savunarak, alternatif senaryonun ciddi bir durgunluk riski taşıdığını dile getirdi. Trump, “Piyasalar her şeyden daha sesli konuşur” ifadelerini kullanarak ekonomik göstergeleri anlaşmanın başarısı olarak yorumladı.300 milyar dolarlık fon iddiasına yalanlama
Trump, basında yer alan ve İran için Körfez ülkeleri tarafından finanse edileceği öne sürülen 300 milyar dolarlık yeniden yapılanma fonu iddialarını kesin bir dille reddetti.ABD’nin bu süreçte herhangi bir finansal katkı sağlamadığını vurgulayan Trump, “Biz tek bir sent bile koymuyoruz. Böyle bir fon yok” ifadelerini kullandı. Körfez ülkelerinin de İran’ın tutumuna bağlı olarak hareket edeceğini belirtti.Obama’ya sert eleştiriler: “Rüşvet verildi”
Konuşmasının devamında eski ABD Başkanı Barack Obama’yı da hedef alan Trump, Barack Obama yönetiminin 2015’teki nükleer anlaşma sürecinde İran’a “rüşvet verdiğini” iddia etti.Trump, İran’a yaklaşık 1,7 milyar dolar nakit transfer edildiğini öne sürerek bunun diplomatik değil “yanlış bir yöntem” olduğunu savundu. Ayrıca İranlı yetkililerin bu süreci alaycı bir şekilde değerlendirdiğini iddia etti.İran’ın askeri kapasitesi ve Süleymani vurgusu
Trump, önceki ABD yönetimlerini eleştirerek İran’a karşı en sert politikaların kendi döneminde uygulandığını belirtti. İran’ın hava savunma sistemleri ve radar altyapısının büyük ölçüde etkisiz hale getirildiğini ileri sürdü.Qasem Soleimani’nin etkisiz hale getirilmesini de hatırlatan Trump, bu operasyonun bölgesel güç dengesi açısından kritik bir dönüm noktası olduğunu savundu.Mısır-ABD gündemi: Nil barajı krizi
Görüşmede sadece İran değil, bölgesel meseleler de ele alındı. Trump, Mısır ile ticari ilişkilerin yanı sıra Nil Nehri üzerindeki baraj krizinin de gündemde olduğunu belirtti.Etiyopya’da inşa edilen büyük barajın Mısır için ciddi bir sorun oluşturduğunu ifade eden Trump, bu konuda daha önce bir ilerleme sağlandığını ancak sürecin yeniden ele alınacağını söyledi.el-Sisi: “Nihai anlaşmayı bekliyoruz”
Abdel Fattah el-Sisi ise ABD ile İran arasındaki mutabakattan memnuniyet duyduklarını dile getirdi. El-Sisi, anlaşmanın nihai halinin ortaya çıkmasını beklediklerini ve bu noktadan sonra resmi değerlendirmelerini paylaşacaklarını ifade etti.Mısır lideri ayrıca ABD’nin bölgedeki rolü ve Nil Nehri üzerindeki baraj konusundaki yaklaşımı için Trump’a teşekkür etti.