7 Ağustos’ta Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Donald Trump’ın daveti üzerine Washington’a çalışma ziyareti gerçekleştirdi. Devlet başkanımızı “Joint Base Andrews” askeri hava üssünde resmi yetkililer karşıladı. Bu ziyaret, Azerbaycan-ABD ilişkilerinde önemli bir siyasi gelişme olmasının yanı sıra, bölgede yeni jeopolitik gerçekliklerin oluşmasında da özel bir öneme sahiptir.
Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in Washington ziyareti, onun uluslararası arenada nüfuzlu bir siyasi lider olarak konumunu bir kez daha teyit etmektedir. Son yıllarda Azerbaycan diplomasisi, dengeli, pragmatik ve milli çıkarlara dayalı bir politika izleyerek hem bölgede hem de küresel ölçekte saygı kazanmıştır. Devlet başkanının liderliğinde Azerbaycan, uluslararası enerji projelerinin güvenilir ortağı ve bölgesel istikrarın temel garantörlerinden biri olarak tanınmaktadır.
Ziyaretin Amacı
Bu ziyaret birçok açıdan tarihi önem taşımaktadır. Ziyaret çerçevesinde imzalanacak belgeler, onun tarihi niteliğine dair önemli mesajlar vermektedir. Bu gelişme, ABD-Azerbaycan ilişkilerinin nitelik bakımından yeni bir aşamaya geçmesine zemin hazırlamaktadır.
Ziyaret kapsamında bir sıra tarihi belgenin imzalanması beklenmektedir.
Azerbaycan ile Ermenistan Arasında Ortak Bildiri
Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan arasında Washington’da yapılacak görüşme sonucunda bir Ortak Bildiri imzalanması öngörülmektedir.
Bilindiği üzere, Azerbaycan, Ermenistan ile barış anlaşmasını imzalamak için iki temel şart öne sürmüştü. Birinci şart, Minsk Grubu’nun lağvı ile ilgili olarak AGİT’e ortak başvuru yapılması; ikinci şart ise, Ermenistan Anayasası’nda değişiklik yapılarak Azerbaycan’a karşı toprak iddialarının ortadan kaldırılmasıydı.
Azerbaycan ve Ermenistan liderlerinin imzalayacağı Ortak Bildiri’de, Minsk Grubu’nun lağvedilmesi için iki ülkenin AGİT Genel Sekreterine ortak başvuru yapacağı teyit edilmektedir.
Aynı zamanda, Azerbaycan ve Ermenistan arasında devletlerarası ilişkilerin ve barışın tesisine dair Anlaşma metni paraflandıktan sonra söz konusu anlaşmanın imzalanması ve onaylanmasına ulaşmak için atılacak sonraki adımların gerekliliği kabul edilmektedir. Yani, nihai barış anlaşmasının imzalanması için temel şartlardan biri olan Ermenistan Anayasası’nın değiştirilmesi zorunluluğu onaylanmaktadır.
Vatan Savaşı’ndan sonra Cumhurbaşkanı İlham Aliyev defalarca beyan etmiştir ki, Azerbaycan’ın ana kısmı ile Nahçıvan arasında kara yoluyla engelsiz geçiş sağlanmalıdır. Bu talep de Ermenistan tarafından kabul edilmiştir.
Buna göre, imzalanacak Ortak Bildiri’de ülkemizin ana kısmı ile Nahçıvan arasında engelsiz gidiş-geliş teyit edilmektedir. Böylece Zengezur Koridoru hayata geçmektedir.
Azerbaycan ile ABD Arasında Stratejik Ortaklığı Geliştiren Mutabakat Muhtırası
Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in ABD ziyaretinde “Azerbaycan Cumhuriyeti Hükümeti ile Amerika Birleşik Devletleri Hükümeti arasında, Azerbaycan Cumhuriyeti ile Amerika Birleşik Devletleri arasında stratejik ortaklığa dair şartların geliştirilmesi amacıyla Stratejik Çalışma Grubu’nun kurulmasına ilişkin Mutabakat Muhtırası” imzalanacaktır.
Azerbaycan-ABD stratejik ortaklığı şu üç alanı kapsayacaktır:
Enerji, ticaret ve transitin de dahil olduğu bölgesel bağlantılar;
Yapay zeka ve dijital altyapının da dahil olduğu ekonomik yatırımlar;
Savunma alanında satış, terörizmle mücadelede iş birliğinin de dahil olduğu güvenlik alanındaki iş birliği.
Kurulacak Stratejik Çalışma Grubu, bölgesel bağlantılar altyapısının ve enerji yatırımlarının genişletilmesi, bölgesel ekonomik-ticari iş birliğinin ilerletilmesi ve yapay zekâ gelişimi gibi önemli konularla ilgilenecektir.
Barış Anlaşmasının Metni Paraflanıyor
Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in ABD ziyareti çerçevesinde gerçekleşecek bir diğer önemli konu ise “Azerbaycan ve Ermenistan arasında devletlerarası ilişkilerin ve barışın tesisine dair Anlaşma” metninin paraflanmasıdır.
Bu belge, kısaca, Azerbaycan ile Ermenistan arasında barış anlaşması metninin paraflanmasını öngörmektedir. Bu durum, tarafların anlaşma taslağındaki tüm maddelerde uzlaşmaya varmış olmalarının ve içeriği konusunda mutabık kalmalarının teyididir.
Belge, tarafların tam yetkili ve hukuki bağlayıcılığı olan bir barış anlaşmasının imzalanmasına doğru ilerlemeye hazır olduğunu göstermektedir.
907. Değişiklik Askıya Alınıyor
Ziyaret çerçevesinde ABD Başkanı Donald Trump’ın “Özgürlüğü Destekleme Yasası”ndaki 907 sayılı değişikliğin uygulanmasının askıya alınması hakkında bir belge imzalaması da beklenmektedir.
Bilindiği üzere, ABD Kongresi tarafından 1992 yılında kabul edilen bu düzenleme, Azerbaycan’ın çıkarlarına aykırı ve adaletsiz bir yasadır. Bu değişiklik, Azerbaycan Cumhuriyeti’ne ABD hükümetinin doğrudan yardımını yasaklamaktaydı.
Azerbaycan ile ABD ilişkilerinin iş birliğinden stratejik ortaklığa dönüşmesinin göstergelerinden biri de, 33 yıl sonra bu adaletsizliğin ortadan kaldırılmasıdır.
Azerbaycan-ABD İlişkilerinde Yeni Bir Sayfa
Günümüzde Azerbaycan ve ABD ilişkileri, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in kararlı tutumu, milli çıkarların korunmasına yönelik vizyoner politikası ve karşılıklı güvene dayalı diyaloğu sayesinde nitelik bakımından yeni bir aşamaya yükselmiştir. Washington ile Bakü arasındaki iş birliği, karşılıklı saygı, eşit ortaklık ve stratejik çıkarların uyumlaştırılması ilkeleri üzerine kurulmuştur. Enerji güvenliğinden bölgesel istikrara, uluslararası güvenlikten ekonomik ve insani alanlara kadar geniş bir yelpazede ortak hedefler, her iki ülkeyi daha sıkı iş birliğine yöneltmektedir.
Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in son ABD ziyareti, ikili ilişkilerin gelişiminde önemli siyasi mesajlar taşımakla birlikte, Azerbaycan’ın uluslararası arenada güvenilir bir ortak statüsünü bir kez daha teyit etmiştir. Bu görüşmeler, yalnızca mevcut gündemi değil, aynı zamanda önümüzdeki on yıllar için karşılıklı iş birliğinin stratejik yol haritasını da belirlemiştir. Azerbaycan, bugün bölgede barış, istikrar ve kalkınmanın öncü gücü olarak, ABD ile ilişkilerini karşılıklı fayda ve uzun vadeli ortaklık temelinde daha da pekiştirmektedir.
