Kentsel dönüşümde çoğu vatandaşın yaptığı en büyük hata, pazarlığa "Kaç daire vereceksin?" veya "Mutfak dolabı ne renk olacak?" sorusuyla başlamaktır. Oysa binanızı teslim ettiğiniz kişinin vizyonu ve teknik kapasitesi, mutfağınızın renginden çok daha hayati bir konudur: Hayatta kalıp kalmayacağınız.
Bir müteahhit adayıyla masaya oturduğunuzda, onun "satışçı" maskesini düşürecek ve gerçek profesyonelliğini ölçecek o 10 teknik soruyu dosyanıza ekleyin.
1. "İş Bitirme Belgeniz (Resmi Kayıtlı) Nedir?"
Laf kalabalığına karnımız tok. Müteahhide daha önce kaç metrekare inşaatı başarıyla tamamlayıp teslim ettiğini sorun. Bakanlıktan onaylı "Müteahhitlik Yetki Belgesi" grubunu (A, B, C gibi) mutlaka kontrol edin. A grubu her türlü projeyi yapabilirken, alt grupların metrekare sınırlaması vardır.
2. "Daha Önce Kaç Projenizde 'İskan' (Yapı Kullanma İzni) Aldınız?"
Bir binanın bitmiş görünmesi, bittiği anlamına gelmez. İskan alınmamış bir bina, hukuken hala bir "inşaat"tır. Referans projelerinden rastgele birini seçin ve "Bu binanın iskanı var mı?" diye sorun. Hatta gidip o binadaki sakinlerle konuşun; asansör çalışıyor mu, çatı akıyor mu?
3. "Teknik Kadronuzda Kaç 'Kadrolu' Mühendis ve Mimar Var?"
İşi sadece taşeronlara (alt yüklenicilere) devredip şantiyeye uğramayan bir müteahhit, risk demektir. Şantiyede her gün başında duracak, bünyesinde sigortalı çalışan bir şantiye şefinin olup olmadığını sorgulayın.
4. "Zemin Etüdü ve Temel Sistemi İçin Öngörünüz Nedir?"
"Hallederiz, en sağlamını yaparız" cevabı teknik değildir. "Zemin sınıfına göre radye temel mi, kazıklı temel mi öngörüyorsunuz? Jet-grouting gibi zemin iyileştirme yöntemlerine bütçeniz hazır mı?" diye sorun. Vereceği cevap, mühendisliğe mi yoksa sadece betona mı güvendiğini gösterir.
5. "C Sınıfı Hangi Betonu Kullanacaksınız ve Kalite Kontrolü Nasıl Yapacaksınız?"
Günümüzde C30 altı beton yasak olsa da, projenin yüksekliğine göre C35 veya C40 gerekebilir. Ayrıca sadece yapı denetimin aldığı numunelerle mi yetineceğini, yoksa firmanın kendi kalite kontrol ekibinin de döküm sırasında orada olup olmayacağını sorun.
6. "Deprem Güvenliği İçin Klasik Betonarme Dışında Bir Çözümünüz Var mı?"
Burada müteahhidin vizyonunu ölçüyoruz. Hibrit sistemler, çelik güçlendirmeler veya sismik izolatörler hakkında ne düşünüyor? Eğer bu terimlere yabancıysa, geleneksel (ve bazen riskli) yöntemlerin dışına çıkamıyor demektir.
7. "İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) İçin Ayırdığınız Bütçe ve Plan Nedir?"
Şantiyesinde kaza olan bir müteahhit, hukuki olarak projeyi durdurma riskiyle karşı karşıyadır. "İSG uzmanınız kim? Şantiyede hangi güvenlik önlemlerini alacaksınız?" sorusu, profesyonelliğin en büyük göstergesidir.
8. "Finansman Modeliniz Nedir? Projeyi Kendi Özkaynağınızla mı Bitireceksiniz?"
Müteahhit projeyi "daire satışından gelecek paraya" bağladıysa, satışlar durduğunda inşaat da durur. Banka teminatı veya inşaat tamamlama sigortası olup olmadığını sorun.
9. "Yapı Denetim Firmasıyla İletişim ve Şeffaflık Süreciniz Nasıl?"
Müteahhidin yapı denetimi bir "engel" olarak mı yoksa bir "kalite kontrol ortağı" olarak mı gördüğünü anlamaya çalışın. Size düzenli olarak teknik ilerleme raporu sunup sunmayacağını sorun.
10. "İnşaat Sonrası Garanti ve Teknik Servis Süreniz Nedir?"
Anahtar teslim edildikten sonra musluk damladığında veya cephede çatlak oluştuğunda karşınızda muhatap bulabilecek misiniz? Sözleşmeye inşaat bittikten sonraki 2 veya 5 yıl için "bakım-onarım garantisi" ekleyip eklemediğini sorun.
