İçinde bulunduğumuz hafta çok özel. Çünkü bu hafta, yalnızca bir takvim yaprağının değil, bir milletin kaderinin değiştiği haftadır. 29 Ekim 1923’te ilan edilen Cumhuriyet, Türkiye’nin modernleşme sürecinin dönüm noktasıydı. Bugün o büyük adımın üzerinden tam 102 yıl geçti.
Cumhuriyet’in kuruluşu, sadece bir yönetim biçimi değişikliği değil; düşünce biçiminin, ekonomik vizyonun ve toplumsal yapının köklü bir yeniden inşasıydı. Bir imparatorluğun küllerinden doğan yeni devlet, sanayisi zayıf, okuryazarlık oranı düşük, dışa bağımlı bir ekonomiden; bugün sanayi, tarım, hizmet ve teknoloji sektörlerini birlikte taşıyan karma bir yapıya ulaştı.
Ekonomik Açıdan 102 Yıl
Cumhuriyet’in ilk dönemleri, ulusal sanayinin temellerinin atıldığı, üretim ekonomisinin kurulduğu yıllardı. Sümerbank’tan Etibank’a, şeker fabrikalarından demiryollarına kadar yapılan yatırımlar, yalnızca ekonomik değil, ulusal bağımsızlığın ekonomik teminatıydı. Çünkü Gazi Mustafa Kemal Atatürk, “siyasi bağımsızlık, ekonomik bağımsızlıkla mümkündür” diyordu.
Bugün Türkiye, 1,1 trilyon dolara yaklaşan GSYH’siyle dünyanın 20 büyük ekonomisi arasında yer alıyor. 2024’te büyüme hızı %4,2 olarak gerçekleşti; kişi başına gelir 13 bin dolar eşiğini yeniden geçti. Elbette bu tablo, tüm zorluklara rağmen üretmeye devam eden milyonlarca insanın çabasıyla oluştu.
Enflasyonla mücadele, gelir dağılımı adaletsizliği ve dış borç sarmalı hâlâ çözülmesi gereken meseleler; ama bu topraklar hiçbir dönemde umutsuzluğa teslim olmadı.
Küresel Konum ve Yeni Dönem
Bugün Türkiye, jeopolitik konumu gereği küresel rekabette önemli bir kavşakta duruyor. Enerji koridorlarının kesişiminde, Avrupa ile Asya arasında doğal bir ticaret köprüsü konumunda. Savunma sanayii, yenilenebilir enerji, lojistik ve teknoloji girişimleriyle dünya ekonomisinde ve siyasetinde etkin rol arayan bir ülke haline geldi.
Küresel belirsizliklerin arttığı bir dönemde, Türkiye’nin bölgesel diplomaside aktif, üretimde dirençli, ihracatta çeşitlenen bir ülke olarak varlık göstermesi, Cumhuriyet’in “tam bağımsızlık” vizyonunun çağdaş bir yansıması aslında.
Sosyolojik ve Siyasal Dönüşüm
Cumhuriyet’in en büyük kazanımı, bireyin yurttaş haline gelmesiydi. Halkın iradesiyle yönetilen, hukukun üstünlüğüne dayalı bir devlet ideali, her dönemde eksikleriyle birlikte sürüyor. İçinde bulunduğumuz yüzyılda, iletişim teknolojileriyle hızlanan bilgi akışı, toplumun siyasal bilincini ve taleplerini derinleştirdi. Artık birey, yalnızca yönetilen değil, tartışan, sorgulayan, üreten bir aktör.
Kadınların eğitimde, iş gücünde ve karar mekanizmalarında artan temsiliyet oranı da Cumhuriyet’in en sessiz ama en güçlü başarılarından biri. Çünkü çağdaşlaşma, yalnızca ekonomik büyümeyle değil, fırsat eşitliğiyle mümkün olur.
Ekonominin Aynasında Bir Bayram
Cumhuriyet, aslında bir “yatırım projesi”dir.
İlk sermayesi inanç, hedefi kalkınmadır.
Kuruluşundan bu yana yaşanan her kriz, her reform, her atılım, bu yatırımın uzun vadeli bir getirisidir.
Bugün hâlâ fabrikalarda üretilen her ürün, tarlada alınan her hasat, yazılım laboratuvarında geliştirilen her algoritma, bu yatırımın devam ettiğini gösteriyor.
Evet, hâlâ enflasyonla boğuşuyoruz, kur dalgalanmaları ekonomiyi zorluyor, gelir adaletsizliği rahatsız ediyor. Ama unutmamak gerekir ki Cumhuriyet’in ruhu, tam da bu sorunlarla mücadele etme iradesinde yatıyor.
Bir ülkenin 102 yılda değişmesi kolay değildir. Hele ki bu kadar coğrafi, tarihsel ve siyasi baskının ortasında…
Ama Türkiye değişti. Artık şehirleriyle, üniversiteleriyle, sanayisiyle, kültürüyle bölgesel bir güç, hatta küresel bir oyuncu.
Cumhuriyet, hâlâ bir yolculuk.
Ve bu yolculukta asıl değer, her neslin o yola yeni bir taş koymasıdır.
Bugün, Cumhuriyet’in 102. yılını kutlarken, bu ülkenin çocukları olarak geçmişin emeğini, bugünün azmini ve yarının umudunu aynı potada eritiyoruz.
Nice yüzyıllara güzel ülkem…
29 Ekim Cumhuriyet Bayramımız kutlu olsun!
