Türkiye'de kamuoyunun "Varlık Barışı" olarak bildiği düzenlemelere bir yenisi daha eklendi. 7582 sayılı Kanun ile yurt dışında bulunan varlıkların belirli koşullarla Türkiye'ye getirilmesi teşvik edilirken, uluslararası ticaret faaliyetleri ve bazı yatırım modelleri için de önemli vergi avantajları getirildi.
Düzenlemenin öne çıkan başlıkları arasında yurt dışındaki para, altın, döviz ve sermaye piyasası araçlarının belirli oranlarda vergilendirilerek sisteme kazandırılması, uluslararası hizmet merkezlerine uzun süreli vergi avantajları sağlanması ve yurt dışı ticaretten elde edilen bazı kazançların büyük ölçüde kurumlar vergisinden istisna edilmesi yer alıyor.
İlk bakışta bu tür uygulamaların temel amacı anlaşılabilir görünüyor. Küresel sermaye
hareketlerinin hızlandığı, doğrudan yabancı yatırımların yavaşladığı ve döviz ihtiyacının arttığı dönemlerde ülkeler, sermayeyi kendi ekonomilerine çekmek için çeşitli teşvik mekanizmaları oluşturabiliyor. Sorun, bu teşviklerin ekonomik etkinliğinden çok, uzun vadeli sonuçlarında ortaya çıkıyor.
Vergi sistemlerinin temelinde eşitlik ve adalet ilkeleri bulunur. Aynı ekonomik faaliyeti
gerçekleştiren kişilerin benzer yükümlülüklere tabi olması beklenir. Bu nedenle, yurt dışında tuttuğu varlıkları sonradan sisteme dahil eden yatırımcılarla, aynı varlıkları yıllardır kayıt altında bulunduran ve vergisini düzenli ödeyen mükellefler arasındaki dengenin dikkatle korunması gerekir.
Ekonomi etiği açısından bakıldığında mesele yalnızca vergi tahsilatı değildir. Devletin verdiği mesaj da önemlidir. Eğer kurallara zamanında uyanlarla sonradan sisteme dahil olanlar arasında belirgin avantaj farklılıkları oluşursa, bu durum gelecekteki vergi uyumunu olumsuz etkileyebilir. Vergi sistemleri yalnızca yaptırımlarla değil, aynı zamanda adalet algısıyla da işler.
Yeni düzenlemede dikkat çeken bir diğer konu, yurt dışından satın alınan malların Türkiye'ye hiç getirilmeden başka ülkelere satılmasından elde edilen kazançlara sağlanan geniş vergi avantajlarıdır. Amaç, Türkiye'yi bölgesel bir ticaret ve hizmet merkezi haline getirmektir. Nitekim son yıllarda birçok ülke benzer uygulamalarla uluslararası şirketleri kendi merkezlerine çekmeye çalışıyor.
Türkiye son yirmi yılda benzer içerikte birçok varlık barışı uygulamasına başvurdu. Her yeni düzenleme kısa vadede sisteme belirli miktarda kaynak girişi sağlayabilir. Ancak bu tür uygulamaların sık tekrarlanması, istisnai olması gereken bir mekanizmanın zamanla kalıcı bir beklentiye dönüşmesine yol açabilir.
Ekonomide güven, yalnızca büyüme oranlarıyla değil, kuralların sürekliliğiyle de oluşur.
Yatırımcılar kadar vergi mükellefleri de sistemin öngörülebilir olmasını ister. Bu nedenle kısa vadeli sermaye girişlerini teşvik eden uygulamalar tasarlanırken, uzun vadede vergi adaleti, şeffaflık ve kurumsal güven ilkelerinin zedelenmemesi büyük önem taşır.
Sonuç olarak varlık barışı düzenlemeleri ekonomik araçlar olarak değerlendirilebilir; ancak başarıları yalnızca ne kadar sermaye çekebildikleriyle değil, vergi sisteminin güvenilirliğini ve adaletini ne ölçüde koruyabildikleriyle de ölçülmelidir. Çünkü güçlü ekonomiler, yalnızca sermaye çeken değil, aynı zamanda kurallarına güven duyulan ekonomilerdir.
