Bursa Turizmde Neden Hak Ettiği Payı Alamıyor? Sorun Nerede, Çözüm Nerede?
Bursa, Türkiye’de turizm potansiyeli en yüksek şehirlerden biri olmasına rağmen, bu potansiyeli gerçek anlamda ekonomik değere dönüştürmekte uzun yıllardır zorlanıyor. Oysa tarih, doğa ve kültür açısından bakıldığında Bursa’nın elinde neredeyse eksiksiz bir turizm portföyü bulunuyor: Osmanlı’nın ilk başkenti, güçlü bir termal geleneği, dört mevsim turizme uygun doğası, kış turizminin simgesi Uludağ’ı, UNESCO mirası İznik’i, şelaleleri, yaylaları, sahilleri ve zengin gastronomisi var. Buna rağmen şehir, İstanbul’un hemen yanında olmasına rağmen bir Eskişehir kadar hafta sonu turisti çekemiyor. Bu tabloyu sadece “tanıtım eksikliği” ile açıklamak mümkün değil. Sorun daha yapısal, daha derin ve daha uzun yıllara yayılan bir yönetim anlayışıyla ilgili.
Bugün Bursa’nın turizmde yaşadığı temel problem, çok başlılık ve koordinasyon eksikliğidir. Turizm; belediyelerin, valiliğin, bakanlığın, ticaret odalarının, turizm işletmelerinin ve sivil toplumun birlikte hareket etmesini gerektiren bir sektördür. Ancak Bursa’da yıllardır her kurum kendi başına proje üretmiş, çoğu zaman birbirinden kopuk, sürdürülebilirliği olmayan çalışmalar yapılmıştır. Milyonlarca lira harcanmış projeler ortaya konmuş, fakat şehrin en kritik göstergelerinden biri olan konaklama süresi ortalama bir gece civarında kalmıştır. Bu durum, yapılan işlerin turisti şehirde tutamadığını açıkça göstermektedir.
Bursa’nın bir diğer önemli sorunu, turizmin bir “sektör” olarak değil, çoğu zaman bir “etkinlik” olarak görülmesidir. Oysa turizm; planlama, marka yönetimi, deneyim tasarımı ve destinasyon yönetimi gerektiren profesyonel bir alandır. Turizmi bilmeyen kadroların yıllarca karar verici pozisyonlarda bulunması, iyi niyetli olsa bile etkisiz sonuçlar doğurmuştur. Şehirde turizm vizyonu oluşturulmadan yapılan yatırımlar, kısa vadeli projeler olarak kalmış ve kalıcı bir turizm hareketliliği yaratamamıştır.
Bursa’nın en dikkat çekici paradokslarından biri de termal turizm alanında yaşanmaktadır. Şehir, tarih boyunca şifa merkezi olarak bilinen güçlü bir termal geleneğe sahip olmasına rağmen, bugün birçok insan termal tatil için Afyon, Yalova ya da başka şehirlere gitmeyi tercih etmektedir. Bunun temel nedenleri arasında tesislerin hizmet kalitesi, paket tur organizasyonu, sağlık turizmi entegrasyonu ve pazarlama stratejilerinin yetersizliği sayılabilir. Termal otel işletmecilerinin sadece oda satışı değil, deneyim sunan bir anlayışa geçmesi artık bir zorunluluk haline gelmiştir.
Turistin Bursa’da uzun süre kalmamasının en önemli nedenlerinden biri ise akşam saatlerinde yaşanan hareketlilik eksikliğidir. Gün içinde tarihi ve doğal alanları gezen bir ziyaretçi, akşam yemeğinden sonra şehirde zaman geçirebileceği yeterli sayıda alternatif bulamamaktadır. Oysa modern turizmde gece ekonomisi, destinasyonun rekabet gücünü belirleyen en kritik unsurlardan biridir. Canlı çarşılar, gece pazarları, kültür-sanat etkinlikleri, müzik ve gastronomi deneyimleri bir şehrin turizmde kalıcı olmasını sağlar. Bu açıdan bakıldığında Bursa, akşam saatlerinde sessizleşen bir şehir görüntüsü vermekte ve bu durum ziyaretçilerin İstanbul’da konaklamayı tercih etmesine neden olmaktadır.
Bir başka önemli konu ise Bursa’nın yıllar içinde “Yeşil Bursa” kimliğini kısmen kaybetmiş olmasıdır. Kontrolsüz yapılaşma, plansız şehirleşme ve doğal alanların yeterince korunamaması, şehrin marka değerini zayıflatmıştır. Oysa günümüz turizm trendlerinde doğa, sürdürülebilirlik ve çevre bilinci en güçlü çekim unsurları arasında yer almaktadır. Bursa’nın yeniden yeşil kimliğini kazanması sadece çevresel bir hedef değil, aynı zamanda ekonomik bir turizm stratejisidir.
Peki çözüm nedir?
Her şeyden önce Bursa’nın turizm yönetimi tek bir çatı altında toplanmalı ve profesyonel bir destinasyon yönetim modeli kurulmalıdır. Siyasi kaygılardan bağımsız, uzun vadeli bir turizm stratejisi oluşturulmalı ve bu strateji en az on yıllık bir perspektifle uygulanmalıdır. Şehrin tüm paydaşları aynı hedefe odaklanmadan turizmde kalıcı başarı elde etmek mümkün değildir.
İkinci olarak, Bursa’nın turizmde marka kimliği netleştirilmelidir. Şehir her şeyi aynı anda sunmaya çalışmak yerine güçlü olduğu alanlarda uzmanlaşmalıdır. Termal sağlık turizmi, kültür turizmi ve doğa turizmi gibi ana başlıklar belirlenmeli ve bu alanlarda derinleşen bir strateji izlenmelidir.
Üçüncü olarak, şehirde gece hayatı ve akşam ekonomisi geliştirilmelidir. Tarihi çarşıların gece açık olması, kültür-sanat etkinliklerinin artırılması, gastronomi ve eğlence alanlarının planlı şekilde yaygınlaştırılması turisti şehirde tutmanın en etkili yollarından biridir.
Büyükşehir Belediyesi Ne Yapmalı!
Bursa Büyükşehir Belediye Başkan Vekili Şahin Biba’nın öncelikle turizmi şehir ekonomisinin stratejik bir alanı olarak ele alması ve belediyenin tüm planlama, ulaşım, çevre ve kültür politikalarını bu bakış açısıyla yeniden kurgulaması gerekmektedir. Şehirde turizmi destekleyen altyapıyı güçlendirmek, özellikle akşam saatlerinde yaşamı canlandıracak çarşı, meydan ve kültür-sanat alanlarını artırmak, tarihi bölgeleri yaşayan mekânlara dönüştürmek ve Bursa’nın yeniden “Yeşil Bursa” kimliğini kazanmasını sağlayacak çevre ve peyzaj projelerine öncelik vermek belediyenin en kritik sorumlulukları arasında olmalıdır. Aynı zamanda turizm sektörünün temsilcileriyle düzenli istişare mekanizmaları kurarak sahadaki gerçek ihtiyaçları dinleyen, hızlı karar alan ve uygulamayı takip eden bir yönetim anlayışı ortaya koyması, Bursa’nın turizmde uzun yıllardır konuşulan potansiyelini somut başarıya dönüştürmesinde belirleyici olacaktır.
Valilik konuya el atmalı!
Bursa’nın turizmde gerçek bir dönüşüm yaşayabilmesi için zihniyet değişimi gerekmektedir. Turizm, sadece yol yapmak ya da bina inşa etmek değildir; bir hikâye oluşturmak, bir deneyim tasarlamak ve bir şehir kültürü yaratmaktır. Bursa’nın buna fazlasıyla uygun bir geçmişi ve potansiyeli vardır.
Bugün şehirde yönetim değişmiş olabilir, siyasi aktörler farklılaşmış olabilir; ancak Bursa’nın turizmdeki kaderini değiştirecek olan şey siyaset değil, doğru planlama ve kararlı uygulamadır. Eğer Bursa çok başlılıktan kurtulup ortak bir vizyon etrafında birleşebilirse, İstanbul’un gölgesinde kalan bir şehir olmaktan çıkıp kendi başına güçlü bir turizm markasına dönüşebilir.
Bursa’da turizmin gerçek anlamda gelişebilmesi için güçlü bir koordinasyonun kurulması şarttır ve bu koordinasyonu sağlayabilecek en doğru kurum Bursa Valiliği’dir. Valilik, şehirdeki tüm turizm paydaşlarını aynı hedef etrafında toplayarak dağınık yapıyı ortadan kaldırmalı, kurumlar arası iş birliğini güçlendirmeli ve turizm dinamiklerini ortak bir strateji doğrultusunda harekete geçirmelidir. Bu süreçte siyasi kaygılardan uzak, uzun vadeli ve profesyonel bir yaklaşım benimsenmeli; karar mekanizmalarında sahayı bilen, sektörde deneyim sahibi turizm profesyonellerine gerçek anlamda söz hakkı verilmelidir. Çünkü turizm, günübirlik projelerle değil, uzmanlık, planlama ve sürdürülebilir yönetim anlayışıyla gelişir; Bursa’nın sahip olduğu büyük potansiyelin hayata geçebilmesi için turizmi siyasetçilerin değil, turizmcilerin yönetmesinin yolu açılmalıdır.
Bursa’nın ihtiyacı yeni projelerden önce, doğru bir turizm aklıdır.
